2. Dünya Savaşı: 84 yıl evvel bugün, Nazi Almanyası Polonya'ya saldırarak insanlık tarihinin en kara sayfasını açtı

2. Dünya Savaşı: 84 yıl evvel bugün, Nazi Almanyası Polonya’ya saldırarak insanlık tarihinin en kara sayfasını açtı

Polonya’nın Nazi Almanyası tarafından 1 Eylül 1939’da hücuma uğraması üzerine İngiltere ve Fransa’nın Nazi Almanyası’na savaş ilan etmesiyle 84 yıl evvel başlayan İkinci Dünya Savaşı, 80 milyona yakın kişinin vefatıyla sonuçlandı.

Toplama ve imha kamplarındaki katliamlar, atom bombalarının yıkıcı tesiri, kıtlık ve hastalıkla zihinlere kazınan, dünya tarihine “en çok can kaybı verilen savaş” olarak geçen İkinci Dünya Savaşı, bıraktığı derin izlerle hatırlanıyor.

Birinci Dünya Savaşı’nın neden olduğu yıkım ve sefaleti şimdi tam manasıyla atlatamamış dünya, 20 yıl sonra Alman diktatör Adolf Hitler’in Nazi ideolojisiyle yönettiği ülkesini bir dünya imparatorluğuna dönüştürme hevesi yüzünden, milyonlarca can kaybına, soykırıma, savaş cürmüne ve atom bombalarının kullanıldığı insan eliyle meydana getirilmiş en büyük felakete tanıklık etti.

İkinci Dünya Savaşı, unutulmayacak 6 yıla mal olurken savaşta yaklaşık 80 milyon kişi hayatını kaybetti.

Savaşta, İngiltere, Sovyetler Birliği, ABD, Çin ve Fransa “Müttefik Devletler”, Almanya, İtalya ve Japonya ise “Mihver Devletleri” olarak yer aldı.

Savaş nasıl başladı?

Almanya’nın, Birinci Dünya Savaşı’nın akabinde imzalanan Versay Antlaşması’ndan şad kalmaması ve Hitler’in ülkesinde dayanağını artırmaya başlaması İkinci Dünya Savaşı’nın temelini oluşturdu. Hitler’in Avrupa’yı Almanya topraklarına katma ve Sovyetler Birliği’ndeki stratejik noktaları ele geçirme isteği savaşın ana sebepleriydi.

İkinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesine sebep olan etkenler ortasında, Birinci Dünya Savaşı’ndan galip çıkmasına karşın amaçlarına ulaşamayan İtalya’nın Almanya’yla yakınlaşarak Kuzey Afrika ve Balkanlar’da ilerleme hedefi, Japonya’nın Avrupa devletlerini Asya’dan çıkarma isteği ve savaşın başında tarafsız kalan ABD’nin Pearl Harbor saldırısı sonrasında savaşa katılması üzere faktörler de yer aldı.

Asıl başlangıca iten sebep ise Polonya’daki Gliwice kentinden yapılan düzmece bir radyo yayını oldu. Lehçe gerçekleşen yayın büsbütün Alman zıddı telaffuzlar içeriyordu.

Alman zıddı bu yayın, daha evvel Avusturya ve Çekoslovakya’yı hudutlarına katan Nazi Almanyası’nın, Polonya’yı işgal hareketine münasebet olarak sunuldu ve sonraki gün işgal operasyonu başladı. Fakat Nazilerin bu operasyonu, evvelki durumlar üzere sadece kınamalar ve reaksiyonlarla değil, İngiltere ile Fransa’nın savaş ilanıyla karşılık buldu.

Bu yayının akabinde başlayan operasyon, İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasına yol açmakla kalmadı, yaklaşık 80 milyon kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Ölenler ortasında, Almanya’nın teslim olduğu gün intihar eden İkinci Dünya Savaşı’nın baş sorumlusu ve Nazi Almanyası önderi Adolf Hitler de bulunuyordu.

Japonya ve ABD

Avrupa’da tansiyonlar sürerken, Uzak Doğu’da eski Japonya İmparatorluğu da yayılmacı stratejiler benimseyerek öncelikle 1937’de Çin’e, akabinde 1938’de hudut tansiyonunu münasebet göstererek eski Sovyetler Birliği’ne akında bulundu.

Kasım 1941’de Japonların ABD’nin Pearl Harbor Limanı’na düzenlediği hücum, ABD’nin tarafsızlığını ilan etmesine karşın savaşa dahil olmasına yol açtı.

ABD’nin savaşa dahil olmasıyla yıkım daha da arttı. ABD’nin Hiroşima kentine 6 Ağustos, akabinde Nagazaki kentine 9 Ağustos 1945’te attığı atom bombaları, yüz binlerce kişinin vefatına ve sakatlanmasına yol açtı.

Hiroşima kentinin yüzde 70’ini yok eden uranyum katkılı bomba, 1,5 kilometre çapındaki alanda büsbütün yıkıma neden oldu. Atom bombası birinci evrede 80 bin, 1945 sonuna kadar ise 140 bin kişinin hayatını kaybetmesine yol açtı.

Nagazaki’ye bırakılan atom bombası, Japonya’nın teslim olmasına yol açtı. Bombanın tesiriyle yaklaşık 74 bin kişi ömrünü yitirdi.

Atom bombalarının tesirine girmeyen bölgelerde bile radyasyon kaynaklı kanserler, halkın büyük bir kısmının hayatını kaybetmesine neden oldu.

ABD, 6 Ağustos’ta Hiroşima’ya ve 9 Ağustos’ta Nagazaki’ye attığı atom bombalarıyla yüz binlerce kişinin vefatına ve sakatlanmasına yol açtı.

Savaş Japonya’da sona erdi

İkinci Dünya Savaşı’nın sonu, Almanya’nın teslim olmasıyla değil Japonya’nın teslimiyetiyle geldi. Naziler, Sovyetler’e karşı geniş bir coğrafyada savaşırken ikmal ve tedarik meselelerine ek olarak şiddetli kış şartlarıyla da başa çıkmak zorunda kaldılar.

Aynı periyotta Müttefiklerin tesiri arttı ve 1943’te Naziler en geniş sonlarını yavaşça kaybetmeye başladı. İtalya da teslim mutabakatı imzalamıştı. Öncelikle Rusya’dan çekilen Naziler, daha sonra Normandiya Çıkarması ile Fransa’dan da geri çekildi.

1944’ün son günlerinde Naziler için sonun başlangıcı gerçekleşti. Hitler, Batı Cephesi’nde Müttefik çizgilerini yarıp ana ikmal limanı olarak Belçika’nın Anvers kentine ulaşmayı amaçlayarak savaşı masada sona erdirmeyi hedefliyordu.

Bu başarısız teşebbüsü takip eden olaylar ortasında, Müttefiklerin İtalya ve Polonya üzerinden yürüttüğü operasyonlar yer aldı. Hitler’in en büyük destekçisi olan İtalyan diktatör Benito Mussolini, 28 Nisan 1945’te İtalyan partizanlar tarafından öldürüldü ve Müttefik güçleri Berlin’i ele geçirerek Almanya’yı savaş dışı bırakma kademesine yaklaştı.

Hitler’in Berlin’deki sığınağının yakınında Müttefik bombaları patlarken, Hitler 30 Nisan 1945’te intihar etti ve hayatta iken cesedinin yakılmasını emretti.

Hitler’in intiharından birkaç gün sonra kent teslim oldu. Lakin savaşı bitiren olay, ABD’nin Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombası atması sonucu ağustos ayında Japonya’da meydana geldi.

Japonya’nın teslim olmasıyla İkinci Dünya Savaşı resmen sona erdi.

En çok can kaybı verilen savaş

Savaşın sürdüğü 6 yıl boyunca asker ve sivil 60 milyondan fazla kişi öldü. Yahudi düşmanı Naziler 6 milyonu aşkın Musevi’yi öldürerek onlara yönelik bir soykırım gerçekleştirdi. Ölenlerin sayısı, 1940’lı yıllarda 2,3 milyar olan dünya nüfusunun yüzde 3’ünü oluşturuyordu.

Savaşın sebep olduğu kıtlık ve hastalıklar nedeniyle hayatını kaybedenler de eklendiğinde meyyit sayısı, sonraki yıllarda 80 milyona yaklaştı.

Savaşın etkilediği ülkelerde yaşanan hudut dışı uygulamaları ve zarurî tahliyeler, milyonlarca kişiyi yerinden etti.

Nazi Almanyası’nın ırkçı siyasetleri yüzünden Avrupa’nın çeşitli bölgelerindeki çok sayıda Yahudi yerlerinden edilirken Finlandiya, Polonya, Baltık ülkeleri, Sırbistan ve Macaristan’dan da birçok sivil göçe zorlandı.

Savaşın en büyük utancı: Toplama kampları

İkinci Dünya Savaşı’nın insanlık tarihine bıraktığı en karanlık izlerden biri, Nazilerin toplu katliam yapmak için çeşitli ülkelerde kurduğu toplama ve imha kampları oldu.

Bu kampların en büyüğü Polonya’daki Auschwitz-Birkenau kampıydı. Kampa gönderilen 1,3 milyon bireyden 1,1 milyonu katledildi.

Savaş, insanlık tarihinin gördüğü en fecî bilimsel araştırmaların yapıldığı bir devir olarak da tarihte yerini aldı.

Nazi kamplarında beşerler üzerinde deneyler yapıldı, ölenlerin cesetleri krematoryumlarda yakıldı. Nazi Almanyası’nın üstün Alman ırkını yaratmak için yürüttüğü siyasetler çerçevesinde başta Museviler olmak üzere farklı ırklardan milyonlarca kişi öldürüldü.

Savaş sırasında 6 milyondan fazla Yahudi katledildi. Bu katliamlar, daha sonra Birleşmiş Milletler (BM) tarafından Yahudi Soykırımı (Holokost) olarak kabul edildi.

Pasifik cephesinde Amerikalı ve Japon askerler sıtmayla uğraş ederken, Avrupa ve Kuzey Afrika cephelerinde ise yüzlerce insan tifüse yakalandı.

Savaştan sonra ne oldu?

Savaşın akabinde kurulan Nuremberg Askeri Ceza Mahkemesi’nde üst seviye Naziler yargılandı. Yargılamalar sonucunda birtakım mahkumlar idama kimileri ise ömür uzunluğu mahpusa mahkum edilirken Japon hatalılar için Uzak Doğu Milletlerarası Askeri Ceza Mahkemesi kuruldu.

Japon yetkililerden İmparator ve veliahdı dışındakilerin tamamı yargılanırken ikisi eski başbakan olmak üzere 6 kişi idam edildi.

Savaş sonucunda tıpkı acıların bir daha yaşanmaması için savaş cürümleri ve soykırım hataları tanımlamaları yapılırken dünya siyaseti de tekrar şekillendi.

Soykırım ve insanlık hatalarının yine tanımlandığı bu süreçte savaşın kazananları İngiltere, ABD, Sovyetler Birliği, Çin ve Fransa’nın daimi üye olduğu Birleşmiş Milletler kuruldu.

Savaş sonrasında Avrupalı ülkeler önemli manada güç kaybederken ABD ve Sovyetler Birliği atom bombasının da tesiriyle iki harika güç olarak öne çıktı.

Birleşik Krallık, Fransa, Hollanda üzere Avrupalı ülkelerin Afrika’daki çok sayıda sömürgesi ayaklanarak bağımsızlıklarını ilan etti.

Komünist Rusya ve kapitalist ABD ortasındaki ideolojik çatışma Soğuk Savaş periyodunun başlamasına yol açarken dünya iki kutba ayrıldı.

Soğuk Savaş periyodunun çabucak başında 1949’da ABD’nin başını çektiği kapitalist blok, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ismi verilen memleketler arası askeri ittifakı kurdu. Buna karşı eski Sovyetler Birliği’nin öncülüğünde 8 sosyalist ülke 1955’de Varşova Paktı’na imza attı.

Almanya ve Kore üzere ülkelerin bölündüğü bu süreç, 1989’da Berlin Duvarı’nın yıkılması ve 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla sona erdi.

Polonya’nın tazminat talebi gündemde

İkinci Dünya Savaşı’nın üzerinden yıllar geçse de Polonya’nın Almanya’dan talep ettiği tazminatla tesirleri ve ödenmesi gereken bedeller yeni tartışmalara yol açıyor.

Polonya hükümeti, 1 Eylül 2022’de, İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonya’nın maruz kaldığı maddi kayıpları detaylarıyla anlatan kapsamlı rapor hazırlayarak Almanya’dan 1,3 trilyon avro tazminat talep etti.

Polonya Başbakanı Mateusz Morawiecki 26 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, Almanya ile münasebetlerinin uzun yıllar süreceğini fakat ülkesinin İkinci Dünya Savaşı’nda yaşanan kayıplar nedeniyle istediği tazminattan vazgeçmeyeceğini söyledi.

Almanya hükümeti son gelişmeyle ilgili olarak şimdi kamuoyuna bir açıklama yapmadı. Lakin Eylül 2022’de Şansölye Olaf Scholz, Polonya’ya tazminat ödenmesi fikrini reddetmiş ve bahsin aslında yasal olarak çözüldüğünü belirtmişti.

Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, sonraki ay Varşova’ya yaptığı bir ziyaret sırasında “Almanya tarihi sorumluluğunu kabul ettiğini lakin tazminat konusunun Alman hükümeti açısından kapanmış olduğunu” söyleyerek bu iletisi tekrarlamıştı.

İzmir Escort - Aliağa Escort - Balçova Escort - Bayındır Escort - Bayraklı Escort - Bergama Escort - Beydağ Escort - Bornova Escort - Buca Escort - Çeşme Escort - Çiğli Escort - Dikili Escort - Foça Escort - Gaziemir Escort - Güzelbahçe Escort - Karabağlar Escort - Karaburun Escort - Karşıyaka Escort - Kemalpaşa Escort - Kınık Escort - Kiraz Escort - Konak Escort - Menderes Escort - Menemen Escort - Narlıdere Escort - Ödemiş Escort - Seferihisar Escort - Selçuk Escort - Tire Escort - Torbalı Escort - Urla Escort